Αρχική > Γιαννίμπας, Ελληνικό Βlogging, Οικονομία, Πολιτική, Up- όψεις σχολιαστών > "Ηθική διαύγεια" και "χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής"

"Ηθική διαύγεια" και "χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής"

«Air Capitalism» = Παρασιτικό κεφάλαιο και Παράγωγα, του Χρήστου Γιαννίμπα

Παράγωγα


Ο πρώτος «παραγωγάκιας» ήταν ο Θαλής ο Μιλήσιος πριν 2.500 χρόνια. Αυτός έκανε το πρώτο συμβόλαιο δικαιωμάτων προαίρεσης* όπως θα λέγαμε σήμερα. (Αριστοτέλης, «Πολιτικά» βιβλίο 1 κεφ.11). Για την ιστορία σημειώνω πως το πρώτο χρηματιστήριο παραγώγων ιδρύθηκε το 1973 στο Σικάγο. Στο κόλπο μπήκε η Νέα Υόρκη (New York Stock Exchange και American Stock Exchange), για να ακολουθήσουν τα χρηματιστήρια του Montreal, του Sydney, του Toronto κλπ. Αυτονόητο ότι γρήγορα πέρασαν και στην από εδώ πλευρά του Ατλαντικού (Ευρώπη). Θεωρώ το 1973 έτος σταθμό. Είναι η χρονιά που ο καπιταλισμός κλείνει μια μακρά περίοδο και περνά σε ένα άλλο ποιοτικά στάδιο. Αυτό που ονομάζω Air Capitalism.

Απαραίτητη διευκρίνιση. Προσωπικά δεν έχω κανένα απολύτως πρόβλημα με τα κεφάλαια που κατευθύνονται στα παράγωγα για την κάλυψη (αντιστάθμιση) κινδύνου/ων. Αν ο Μυτιληναίος κάνει ένα παράγωγο στο αλουμίνιο για αντιστάθμιση κινδύνου ή ο Βαρδινογιάννης στο πετρέλαιο, ή μια ξένη τράπεζα αγοράζει CDS πχ για τα Ελληνικά ομόλογα που έχει κλπ. καλώς κάνουν. Το ζήτημα δεν είναι στα παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου/ων. Το ζήτημα είναι ότι στα παράγωγα πλέον έχουν τοποθετηθεί αστρονομικά ποσά όχι για αντιστάθμιση κινδύνου/ων αλλά για καθαρά κερδοσκοπικούς λόγους. Κυριολεκτικά για τζογάρισμα. Η δυσαναλογία είναι τεράστια και τα ποσά είναι ασύλληπτα. Ενδεικτική η εξέλιξη των CDS.

(Έτος και σε παρένθεση το ποσό σε τρις $)
2001 (0,9), 2002 (2,18), 2003 (3,78), 2004 (8,42), 2005 (17,1), 2006 (23), 2007 (62,2). 

Μόλις μέσα σε μια επταετία από 0,9 τρις $ εκτινάχθηκαν στα 62,2 τρις $ (αύξηση 6800% !). Η κύρια αιτία δεν ήταν βέβαια ότι ο κόσμος έγινε ξαφνικά πάρα πολύ πιο επικίνδυνος και ως εκ τούτου αυξήθηκαν τα ποσά ασφάλισης (ομολόγων κρατών και εταιρειών). Αιτία ήταν ότι βρήκαν το «μήνα που θρέφει τους εννιά». Γιατί: (α) έστησαν ένα επιπλέον πεδίο τζόγου και (β) το σπουδαιότερο, μέσω των CDS πίστεψαν ότι η πιστωτική επέκταση είναι κάτι σαν το συνεχώς διαστελλόμενο σύμπαν. Οι Parta Ola Banks δάνειζαν, και δάνειζαν και ξανά δάνειζαν αφού αυτά που είχαν δανείσει μπορούσαν πλέον να τα καλύψουν με CDS και να τα ξανά δανείσουν. Πχ αγόραζαν κρατικά ομόλογα, για παράδειγμα της Ελλάδας (ή όποιας άλλης χώρας). Ειδικά για την Ελλάδα στα τέλη 2009 οι ξένες τράπεζες είχαν 258,9 δις ευρώ ελληνικά ομόλογα αλλά μόλις 5,18 δις καταθέσεις στην ΕΚΤ για τα ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ δάνεια. Πχ. οι Γαλλικές τράπεζες είχαν 75 δις Ελ. Ομόλογα με καταθέσεις στην ΕΚΤ 1,5 δις.

Παρένθεση. Αυτά τα 75 δις τα πήραν από την ΕΚΤ με 1% και τα δάνεισαν σε μας με 4% . Έτσι παίρνουν ετήσιο τόκο 3 δις (4% x 75) δίνουν στην ΕΚΤ τόκους 0,75 δις (1% x 75), διαφορά 2,25 δις για το κατατεθειμένο κεφάλαιό τους των 1,5 δις. Ήτοι 150% ετησίως ή 12,5% το μήνα. Αυτό κάποιοι το λένε κερδοσκοπία. Συγνώμη, νταβαντζιλίκι τι είναι; Γιατί στην πιάτσα οι «κανονικοί» τοκογλύφοι δανείζουν με πολύ μικρότερα επιτόκια. Μήπως πρέπει να θεσμοθετήσουμε τους «κανονικούς» τοκογλύφους; 

Ήδη λοιπόν το 2007 τα CDS ήταν 62 τρις $, όταν το ΑΕΠ του πλανήτη ήταν σχεδόν 60 τρις $. Και να σκεφτεί κανείς ότι αυτά τα 62 τρις $ των CDS είναι «σταγόνα» αφού το συνολικό ποσό των πάσης φύσεως χρηματοοικονομικών παραγώγων είναι πάνω από 750 τρις $ ! Ας πάρουμε μια «ενδιάμεση» χρονιά της τελευταίας δεκαετίας. Ενδεικτικά λοιπόν το 2004, οι ημερήσιες συναλλαγές παραγώγων παγκοσμίως ήταν 5,7 δις $. Αν προσθέσουμε και τα 1,9 δις $ ημερήσιων συναλλαγών στα νομίσματα, μας κάνουν 7,6 δις $ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ (μέσος όρος το 2004). Το ποσό αυτό είναι μεγαλύτερο από τη συνολική αξία των εξαγωγών ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ! Βεβαίως το μεγαλύτερο ποσοστό από αυτά τα αστρονομικά ποσά είναι μόχλευση. Δηλαδή με απλά ελληνικά αέρας κοπανιστός. Η δύναμη πυρός όμως αυτού του αέρα είναι τεράστια γιατί τεράστια είναι και τα ποσά που αντιστοιχούν σ’ αυτόν (τον αέρα). Όταν μάλιστα η δύναμη πυρός επικεντρώνεται σε ένα κράτος που συμβαίνει να έχει και μύρια όσα ενδογενή προβλήματα τότε, …. Ρωτήστε κάποιον Έλληνα να σας πει.

Παρακάτω βλέπετε τις τέσσερεις πρώτες Τράπεζες (Ιούνιος 2011) σε αξία παραγώγων και στην παρένθεση το ενεργητικό τους (τα ποσά είναι σε τρις $).
JP Morgan 78 (1,9), Citibank 56 (1,21), Bank of America 53 (1,45), Goldman Sachs 48 (0,88)
Για να έχετε και κάποιο μέτρο σύγκρισης σας δίνω και τις τέσσερεις χώρες με το μεγαλύτερο ΑΕΠ. (Τα ποσά σε τρις $). Ευρώπη 16 , ΗΠΑ 14 , Κίνα 5,8 , Ινδία 1,2.

Οι πρώτες τέσσερεις τράπεζες, όλες αμερικάνικες, έχουν (μοχλευμένα) κεφάλαια στα διάφορα παράγωγα (ουσιαστικά αέρα κοπανιστό) 235 τρις $ όταν το ΑΕΠ του πλανήτη είναι 60 τρις $. Κάνετε και την σύγκριση των 235 τρις της αξίας των παραγώγων με τα 4,5 τρις του ενεργητικού τους. Η αξία των παραγώγων είναι πάνω από 5200%! Προσέξτε ειδικά το καλαμάρι βαμπίρ, κατά κόσμο Goldman Sachs, η αξία των παραγώγων της είναι 54.000% (έλεος!) την αξία του ενεργητικού της. Αλλά και μόνη της η JP Morgan έχει σε παράγωγα 78 τρις $ δηλαδή ποσό υπερδιπλάσιο του ΑΕΠ Ευρώπης, ΗΠΑ, Κίνας και Ινδίας αθροιστικά. Σημειώστε τέλος πως το 2008 οι 4 πρώτες τράπεζες είχαν παράγωγα αξίας 175 τρις $. Δηλαδή σε δύο χρόνια, (2009 και 2010, χρόνια κρίσης), παρουσιάζουν αύξηση κατά 60 τρις $ ή 34,3 %. Επιπλέον, οι Citibank και Bank of America που σημειωτέον διασώθηκαν από την κατάρρευση με χρήματα των αμερικανών φορολογουμένων, αύξησαν στα δύο αυτά χρόνια τις τοποθετήσεις τους στα παράγωγα κατά 16 τρις $ η κάθε μία (όσο το ΑΕΠ της Ευρώπης). Τελικά οι αποκαλούμενες «αγορές» πράγματι τίποτε δεν έμαθαν και τίποτε δεν ξέχασαν. Οπότε αξιότιμοι παγκόσμιοι ηγέτες «άξιος» ο μισθός σας. Καταφέρατε να φτιάξετε μια κοινωνία και μια οικονομία στο «Ακρωτήρι του φόβου» (όπως ήταν ο τίτλος μιας καλής ταινίας). Βεβαίως όσο μεγαλύτερος ο φόβος, τόσο ευκολότερα θα επιβληθούν εξευτελιστικά μέτρα και απαιτήσεις. 

Τέλος, παραθέτω τι είπε ο Paul Volcker (το Δεκέμβρη του 2009) μιλώντας στο Σάσεξ της Αγγλίας σε ένα μεγάλο ακροατήριο χρηματιστών και τραπεζιτών και τους άφησε όλους σύξυλους αφού ξιφούλκησε κατά των χρηματοπιστωτικών παραγώγων προϊόντων για να καταλήξει: «Τα παράγωγα προϊόντα ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΘΕΤΙΚΟ στην παγκόσμια οικονομία». Σημείωση. Ο Paul Volcker είναι η «ζωντανή οικονομική ιστορία» των ΗΠΑ τα τελευταία 50 χρόνια και όσα λέει έχουν αυξημένη βαρύτητα. Τέως επικεφαλή της FED, Πρόεδρος της επιτροπής σοφών του Μπαράκ Ομπάμα (επίσημη ονομασία «Economic Recovery Advisory Board»). Από το 1952 πηγαινοέρχεται συνεχώς και αδιαλείπτως ανάμεσα στα μεγαθήρια της Wall Street (κυρίως τον όμιλο Ροκφέλερ) και την εκτελεστική εξουσία. Ο ίδιος είναι δημοκρατικός αλλά δεν είχε πρόβλημα να εργαστεί (την οκταετία 1979 – 1987) στις κυβερνήσεις Τ. Κάρτερ και Ρ. Ρέιγκαν. Είναι ο άνθρωπος που την περίοδο 1979 – 1981 ανέβασε τα επιτόκια δανεισμού στο εξωπραγματικό 20% Το «σοκ Βόλκερ» όπως έμεινε στην ιστορία. Όταν λοιπόν ο «ψηλός» (έχει μπόι 2,02 μ) λέει «…ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΘΕΤΙΚΟ» τι να προσθέσουμε.

Ισχυρισμοί για τα παράγωγα 


Υπάρχουν αρκετοί που προβάλουν κυρίως τρεις ισχυρισμούς για τα παράγωγα και που σε γενικές γραμμές είναι: Ο καθένας έχει δικαίωμα να κάνει τα λεφτά του ό,τι θέλει, είναι ο πρώτος. Ο δεύτερος μας λέει πως όλα αυτά είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος (zero sum). Όσα κερδίζουν κάποιοι είναι ακριβώς όσα χάνουν κάποιοι άλλοι. Ο τρίτος ισχυρισμός είναι πως τα παράγωγα δίνουν ρευστότητα στο σύστημα.

(Α) Ξεκινώ με μια ερώτηση. Θα δεχόσασταν παράγωγο (πχ. ένα προθεσμιακό συμβόλαιο) για φωτιά του σπιτιού σας ή για τη ζωή τη δική σας ή των παιδιών σας (1); Όχι; Μα γιατί όχι, δεν είναι δικαίωμά μου να κάνω τα λεφτά μου ό,τι θέλω; Γιατί άραγε οι τζογαδόροι των παραγώγων δεν στοιχηματίζουν στα «ιδρύματα» του Las Vegas ή ακόμα και στα δικά μας «ΠΑΜΕ ΣΤΟΙΧΗΜΑ», «ΛΟΤΤΟ» κλπ.; Γιατί πολύ απλά όλα αυτά τα παιχνίδια είναι κυριολεκτικά, αποκλειστικά και μόνο, ΤΥΧΕΡΑ. Το στοίχημα δηλαδή κερδίζεται «αν σου κάτσει» που λέει και η διαφήμιση του ΟΠΑΠ. Το παράγωγο όμως έχει μια ειδοποιό διαφορά με τεράστια σημασία. Εμπεριέχει τη δυνατότητα (αυτο)εκπλήρωσης του στοιχήματος. Αυτοί που στοιχηματίζουν στα παράγωγα δεν επαφίενται στη θεά Τύχη. Έχουν την οικονομική δύναμη, τα ΜΜΕ, τους επί πληρωμή οικονομολόγους (οι νομπελίστες δεν εξαιρούνται), τους «οίκους» τους και τις «αξιολογήσεις» τους, την τεράστια δύναμη πυρός του μοχλευμένου χρήματος αλλά και τις τεράστιες πολιτικές επιρροές έτσι ώστε το στοίχημα που βάζουν να γίνει μια (αυτο)εκπληρούμενη «προφητεία». Δεν νομίζω πως πιστεύει κανείς στα σοβαρά πως αυτοί που στοιχηματίζουν στα παράγωγα επαφίενται στην ελπίδα να τους «κάτσει» ή στη θεά Τύχη. 

(Β) Σε ότι αφορά τους ισχυρισμούς για παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος (zero sum), όσοι τους κάνουν ας προσπαθήσουν να πείσουν τους λαούς και πρώτα τον αμερικάνικο, που κλήθηκε να πληρώσει την κατάρρευση της AIG, της Citigroup, της Merrill Lynch, της αυτοκινητοβιομηχανίας κλπ. Οι λαοί βέβαια ούτε παράγωγα έπαιξαν ούτε καν οι περισσότεροι ξέρουν τι σόι πράγμα είναι αυτά. Αν οι τζογαδόροι των παραγώγων είχαν φτιάξει μια κλειστή λέσχη και κονταροχτυπιόντουσαν μεταξύ τους, αφήνοντας απέξω τους λαούς και την οικονομία, τότε θα ήταν ένα παιχνίδι zero sum. Το παιχνίδι των παραγώγων όμως δεν είναι κλειστή λέσχη και δεν αφήνει απέξω λαούς και οικονομία. Γι’ αυτό και τη νύφη στο τέλος την πληρώνουν και οι λαοί και η οικονομία. Το παιχνίδι δηλαδή είναι στημένο και συνοψίζεται σε μια φράση. Ιδιωτικοποίηση των κερδών και κοινωνικοποίηση των ζημιών. Ή μήπως η κατάρρευση της ΕΓ, για 15 δις $ σε CDS (των subprimes δανείων), δεν πληρώθηκε από τον Αμερικάνικο λαό; Για ποιο zero sum λοιπόν μιλάνε; Αφήστε που και πόκα μεταξύ δύο παικτών να ήταν, πάλι θα υπήρχε θέμα. Γιατί ακόμα και στην πόκα, αν ο Α ξεκινά με 10 ευρώ και ο Β με 10 δις ευρώ, ο Α όσο ικανός και να είναι δεν έχει την παραμικρή πιθανότητα στο τέλος να βγει κερδισμένος. Το παιχνίδι είναι «στημένο» από τα μαθηματικά. 

(Γ) Τα παράγωγα δίνουν ρευστότητα στο σύστημα. Οι υποστηρικτές αυτού του επιχειρήματος είναι οι περισσότεροι. Δεν υπάρχει οικονομικό έντυπο, site κλπ που να μην έχει γραφτεί αυτό το «επιχείρημα» χιλιάδες φορές. Οι έννοιες κλειδιά είναι «Ρευστότητα» και «Σύστημα». Κανείς ποτέ δεν μπήκε στον κόπο να μας εξηγήσει τα ζητήματα που αυτόματα προκύπτουν. Ποιος χρειάζεται την επιπλέον ρευστότητα και ποιος ωφελείται απ’ αυτήν; Η ρευστότητα είναι απεριόριστη ή πεπερασμένη; Επειδή (υποθέτω) δεν είναι κανείς ηλίθιος να πιστεύει το πρώτο, ας μας πουν. Αν διοχετεύεται ρευστότητα στα παράγωγα από πού φεύγει αυτή; Μήπως φεύγει από την πραγματική οικονομία που σχετίζεται με τις ζωές όλων μας (και τις δικές τους); Αυτό το «σύστημα» από τι ακριβώς αποτελείται; Ποια είναι τα δομικά του στοιχεία; Ποιοι το αποτελούν; Έχει κάποια σχέση με το βιομηχανικό (παραγωγικό) κεφάλαιο ή το χρηματικό που επενδύεται σ’ αυτό; Ή αντίθετα είναι παρασιτικό χρηματικό κεφάλαιο που κάνει υπεξαίρεση κεφαλαίου («υπεραξία») από τα προηγούμενα; Αυτό το «σύστημα» ελέγχεται από κάποιους και αν ναι από ποιους; Συμμετέχουν οι λαοί σ’ αυτό και αν ναι με ποιο τρόπο; Μήπως πρόκειται για παρασιτικό κεφάλαιο που όχι μόνο δεν ελέγχεται από κρατικές οντότητες, όχι μόνο λειτουργεί χωρίς κανόνες και διαφάνεια, όχι μόνο δεν υπακούει σε κανένα κρατικό ή διεθνές νομικό σύστημα αλλά επιπλέον διεκδικεί (εκβιάζοντας) και την πολιτική εξουσία; Αυτό το «σύστημα» παράγει πλούτο για τις κοινωνίες ή μόνο υπεραξία (ποιο σωστά υπεξαίρεση κεφαλαίου) από αέρα κοπανιστό; Ένα ελάχιστο έστω μέρος από αυτή την υπεραξία επιστρέφεται στους λαούς και με ποιο τρόπο; Μήπως δεν μπορεί καν να αναδιανεμηθεί; Σταματώ εδώ. Ελπίζω μόνο οι εραστές της «ρευστότητας στο σύστημα» να μην φτάσουν στο σημείο να διαβάσουμε αύριο ότι δημιουργεί θέσεις εργασίας. Εννοώντας τις 100 ή 200 χιλιάδες προσωπικό των 2 ή 5 χιλιάδων μικρών και μεγάλων αφεντικών του «συστήματος». Ελπίζω να ξέρουν αριθμητική και να μπορούν να υπολογίσουν πόσες δεκάδες εκατομμύρια θέσεις εργασίας θα δημιουργούντο αν μόλις το 10% των χρημάτων των παραγώγων επενδυόταν στην παραγωγική δραστηριότητα. Περιττό να εξηγήσω ότι αντίθετα με τα χρήματα που πάνε στα παράγωγα, αυτά που επενδύονται στην παραγωγική δραστηριότητα, παράγουν πλούτο για τις κοινωνίες ο οποίος έχει την δυνατότητα να αναδιανεμηθεί. Έστω και κατ’ ελάχιστο.  

Τέλος, θα διαπιστώσατε βέβαια την έλλειψη οποιασδήποτε αναφοράς στην ηθική. Προφανής ο λόγος αφού δεν περιμένω από τους «εραστές» των παραγώγων να έχουν, για παράδειγμα, αυτό που η φιλόσοφος Susan Neiman έχει ονομάσει «Ηθική διαύγεια» (Moral Clarity). Δηλαδή ένα συνδυασμό ηθικών αρχών που πρέπει να είναι ο οδηγός στη λήψη αποφάσεων για πραγματικά ζητήματα.

Τα παράγωγα στα τρόφιμα


Είναι πρόδηλο πως θεωρώ τον «κόσμο» των χιλιάδων παραγώγων προϊόντων πολύ μεγαλύτερο κακό από τις δέκα πληγές του Φαραώ. Από την εποχή που πρωτοεμφανίσθηκαν πριν 30 και πλέον χρόνια, τα χιλιάδες παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα εξαπλώθηκαν σε όλο τον κόσμο. Αυξήθηκαν ποσοτικά και ποιοτικά αλλά και έγιναν και συνεχίζουν να γίνονται όλο και ποιο περίπλοκα. Ήδη από την δεκαετία του 1970 χαρακτήριζαν τους κατασκευαστές τους με το προσωνύμιο quants. Σήμερα οι quants είναι κβαντομηχανικοί από τα καλύτερα πανεπιστήμια των ΗΠΑ (κάτοχοι διδακτορικών Ph.D κλπ). Κατασκεύασαν και συνεχίζουν να κατασκευάζουν αμέτρητα μοντέλα και χρηματοοικονομικά προϊόντα. Κάποια απ’ αυτά είναι πλέον τόσο μαθηματικά περίπλοκα που ακόμα και γνώστες μαθηματικών με μεταπτυχιακά δεν βγάζουν άκρη. Φανταστείτε τώρα τους διαπραγματευτές αυτών των προϊόντων. Κυριολεκτικά δεν ξέρουν τι ακριβώς πουλούσαν και πουλάνε και το ίδιο ισχύει γι’ αυτούς που τα αγοράζουν. Προφανώς οι τελευταίοι αρκούνται στους χρησμούς των οίκων αξιολόγησης. Δεν μπήκα σε ζητήματα ηθικής όχι γιατί (γενικά) δεν τίθεται τέτοιο ζήτημα, αλλά γιατί η εκμετάλλευση της πολύ μεγάλης πλειονότητας των λαών και η χρησιμοποίησή τους ως απλά εργαλεία από μια πάμπλουτη μειοψηφία είναι εξ ορισμού ανήθικη. Αυτή την ανηθικότητα άντε να δεχτούμε πως άλλος εύκολα άλλος δύσκολα την καταπίνει. Θα ήθελα όμως (αν μπορούσα) να απευθυνθώ στις πολιτικές ηγεσίες και να τις ρωτήσω. Την καταδίκη σε θάνατο από πείνα εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων από τη δράση των παραγώγων στα τρόφιμα, πως στο καλό την καταπίνετε; Δεν φτάνουν τα παράγωγα σε χιλιάδες άλλα πράματα τους επιτρέψατε να κερδοσκοπούν μέσω των παραγώγων και στα τρόφιμα;

Σας θυμίζω μερικά δεδομένα. Το 2008 η κερδοσκοπία των παραγώγων στα σιτηρά οδήγησε 300 εκατ. ανθρώπους στη λιμοκτονία και εκατοντάδες χιλιάδες πέθαναν. Στην Αφρική, στην Ασία και στην Λατινική Αμερική πυροδοτήθηκαν εξεγέρσεις. Το ξεχάσατε; Το ίδιο ακριβώς έγινε με την κερδοσκοπία των παραγώγων στο καλαμπόκι. Το ξεχάσατε; Το ίδιο και στο ρύζι που είναι βασική τροφή σε εκατοντάδες εκατ. ανθρώπους. Κι αυτό το ξεχάσατε; Το 2010 η τιμή του κακάο απογειώθηκε 150%. Όπως επώνυμα καταγγέλθηκε και γράφτηκε στην εφημερίδα «Γκάρντιαν» το παιχνίδι στήθηκε από κερδοσκόπους που είχαν αγοράσει παράγωγα (futures) στο κακάο. Τον Ιούλιο (2010) η WMD (Κίνημα Παγκόσμιας Ανάπτυξης) σε έκθεσή της σημείωνε: «Η μεγάλη λαχειοφόρος αγορά της πείνας. Πως η τραπεζική κερδοσκοπία προκαλεί κρίσεις υποσιτισμού.». Το 2009 η Goldman Sachs από τον τζόγο στα τρόφιμα αποκόμισε κέρδη 1,3 δις $. (Η Goldman Sachs είναι αυτή που δημιούργησε παράγωγα προϊόντα με τους δείκτες των τροφίμων). Το 2008 ο τζόγος μόνο στους δείκτες αυτούς ήταν πάνω από 300 δις $. Θυμίζω ακόμα πως μόνο στο διάστημα της τελευταίας τετραετίας οι τιμές των τροφίμων παγκοσμίως αυξήθηκαν 90% και στους ήδη υποσιτιζόμενους προστέθηκαν, στο ίδιο διάστημα, 350 εκατομμύρια άνθρωποι.

Κύριοι ηγέτες σταματώ και θα σας ρωτήσω ευθέως και απερίφραστα. Επιτρέποντας τα παράγωγα στα τρόφιμα και το όργιο κερδοσκοπίας σε αυτά, ωθώντας έτσι εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων στην πείνα και στο θάνατο, σε τι ακριβώς διαφέρετε από τον Χίτλερ τους φούρνους και τους θαλάμους αερίων του; Ήλπιζα να μην μας εξαγγείλετε μέτρα για «διαφάνεια» και «ρυθμίσεις επί το αυστηρότερο». Ήλπιζα πως στο καζίνο του Air Capitalism θα είχατε το ανάστημα να αποσύρετε τουλάχιστον την πράσινη τσόχα των παραγώγων στα τρόφιμα. Ήλπιζα τα παράγωγα στα τρόφιμα να καταργηθούν ΧΘΕΣ. Έπεσα έξω και πλέον παρακολουθώ την απύθμενη υποκρισία σας. Κύριοι ηγέτες είστε υπόλογοι εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας. Επειδή κάποιοι θα πουν ότι υπερβάλω ας δώσω λίγα ακόμα στοιχεία.

Με αφορμή τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες σε Ρωσία, Αυστραλία (και άλλες ευρωπαϊκές χώρες) αλλά και την απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης για τερματισμό των εξαγωγών σιτηρών ως το τέλος του 2010, το παρασιτικό κεφάλαιο και βέβαια τα μεγάλα και μικρά λαμόγια βρήκαν το «μήνα που θρέφει τους εννιά». Από κοντά και οι δημοσιογράφοι των κεντρικών δελτίων ειδήσεων που αναπαράγουν (ηθελημένα ή αθέλητα, από άγνοια ή ανευθυνότητα) τη σπέκουλα. Δυσμενείς καιρικές συνθήκες σε Ρωσία άρα άνοδος στις τιμές των σιτηρών. Όπως λέμε «ράβδος στη γωνία άρα βρέχει». Μιας λοιπόν και η άνοδος των τιμών οφείλεται στις καιρικές συνθήκες και όχι στα κερδοσκοπικά παιχνίδια των παραγώγων ας μας εξηγήσουν τα παρακάτω.

Σωτήριο Έτος 2010
(α) Οι τιμές έχουν αρχίσει την ανοδική κούρσα από τον Ιανουάριο και τέλη Αυγούστου είναι ήδη 70% (!) πάνω. Στην Ευρώπη τα σιτηρά ξεπέρασαν τα 239 ευρώ τον τόνο (και στις ΗΠΑ τα 8 $ το μπούσελ). Το κριθάρι έφτασε τα 210 ευρώ τον τόνο (αύξηση 130% !) και το καλαμπόκι απογειώθηκε στα 180 ευρώ. Ερώτηση. Πώς και από πού ήξεραν Γενάρη, Φλεβάρη, Μάρτη, Απρίλη τι καιρό θα κάνει στη Ρωσία τον Αύγουστο;

(β) Η παραγωγή στο καλαμπόκι ξεπέρασε τα 850 εκατ. τόνους (λόγω αυξημένων αποδόσεων κυρίως στις ΗΠΑ) και αποτελεί ΡΕΚΟΡ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ (επιβεβαιώνεται και από το Διεθνές Συμβούλιο Δημητριακών IGC, International Grains Council). Αλλά και σύμφωνα με τον Οργανισμό τροφίμων και γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), «Η ΦΕΤΙΝΗ ΣΟΔΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ ΕΙΝΑΙ Η ΤΡΙΤΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΠΟΤΕ, ΕΝΩ ΤΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΟΚΤΑΕΤΙΑΣ». Μήπως κάποιος μπορεί να μας εξηγήσει πώς συμβαδίζει η παραγωγή ρεκόρ και η αύξηση των τιμών; Φταίει ο «κακός καιρός», φταίει που ΔΕΝ υπάρχει αύξηση της κατανάλωσης (κυρίως λόγω κρίσης) ή η κερδοσκοπία στα παράγωγα; 

(γ) Το μεγαλύτερο χρηματιστήριο προθεσμιακών συμβολαίων εμπορευμάτων είναι αυτό του Σικάγο (Chicago Board of Trade). Μήπως κάποιος έχει μια εξήγηση γιατί τα προθεσμιακά συμβόλαια απογειώθηκαν; Σε ένα μόλις μήνα (Αύγουστο) αυξήθηκαν 100% .

(δ) Μήπως κάποιος θα μπορούσε να μας σχολιάσει τους «ηλίθιους» της Υπηρεσία Τροφίμων των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και ποιο συγκεκριμένα το γραμματέα της Διακυβερνητικής Ομάδας του FAO για τα Σιτηρά Αμπντολρεζά Αμπασιάν (Abdolreza Abbassian) που σε ανακοίνωσή του επιβεβαιώνει τα κερδοσκοπικά παιχνίδια; 

Έτος 2008. Τους πρώτους μήνες οι τιμές απογειώθηκαν (σε σχέση με το 2007) με αποτέλεσμα να προκληθούν λιμοί σε Αφρική, Ασία, και Λατινική Αμερική. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, 300 εκατομμύρια προστέθηκαν στους λιμοκτονούντες και δεκάδες χιλιάδες πέθαναν. Πυροδοτήθηκαν διαδηλώσεις που γρήγορα μετετράπηκαν σε εξεγέρσεις. Από το Μπαγκλαντές μέχρι το Μεξικό ενώ έπεσαν οι κυβερνήσεις Αϊτής και Μαδαγασκάρης. Έφταιγε και τότε ο «κακός καιρός» που ΘΑ ερχόταν ή τα παράγωγα; Στη Μοζαμβίκη η απόφαση της κυβέρνησης να αυξήσει τις τιμές του ψωμιού κατά 30% προκάλεσε διαδηλώσεις που κατέληξαν (στο Μαπούτο) σε οδοφράγματα και μάχες με την Αστυνομία που άνοιξε πυρ. Επτά άνθρωποι πέθαναν και 280 τραυματίστηκαν. Η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αλλάξει την έως τότε «αμετάκλητη» απόφασή της. Στην Αίγυπτο έγιναν διαδηλώσεις κατά των αυξήσεων (η αρχή της «Αραβικής άνοιξης»). Στην Κίνα οι διαμαρτυρίες ανάγκασαν την κυβέρνηση να επιβάλει κυρώσεις στους κερδοσκόπους (2). Στη Σερβία τα συνδικάτα βγήκαν στους δρόμους. Το ίδιο στη Νότια Αφρική. Στο Καμερούν ιδρύθηκαν ειδικές μπριγάδες κατά των κερδοσκόπων για να κατευνάσουν τα πνεύματα των καταναλωτών. Τα Ηνωμένα Έθνη αναγνωρίζουν ότι «οι αγορές αντέδρασαν με νευρικότητα». Ένας όρος που (όλο και περισσότερο) χρησιμοποιείται για να συγκαλύψει την ασύστολη κερδοσκοπία

Πόσοι νεκροί, πόσοι τραυματίες, πόσες εξεγέρσεις και σε πόσες χώρες πρέπει να ακολουθήσουν; Πόσοι πρέπει να προστεθούν στο μακρύ κατάλογο των νεκρών από πείνα και στον ακόμα μεγαλύτερο των υποσιτιζόμενων; Έως πότε το καλαμάρι βαμπίρ (διάβαζε Goldman Sachs) και τα άλλα βαμπίρ, θα κερδοσκοπούν με τα παράγωγα στα τρόφιμα; Σας θυμίζω πως σύμφωνα με τον FAO (Οργανισμός τροφίμων και γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών) το 2009 ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι υποσιτίζονταν, δύο δισεκατομμύρια έχουν πληγεί από τον υποσιτισμό και εννέα εκατομμύρια άνθρωποι (μια Ελλάδα) πέθαναν από υποσιτισμό. Ήδη ακούω τις αντίθετες φωνές. Η κρίση ή πλέον ποιο σωστά οι κρίσεις υποσιτισμού οφείλονται στην υπαρκτή αύξηση της κατανάλωσης και τις κλιματικές αλλαγές. Τα αντίστοιχα «επιχειρήματα» ακούγαμε όταν η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύτηκε στα 150 $ το βαρέλι. Όλοι τότε βάλθηκαν να μας πείσουν πως «φταίνε» Κινέζοι και Ινδοί, που αύξησαν τη ζήτηση. Στα δύο χρόνια που μεσολάβησαν ο πληθυσμός Κινέζων και Ινδών συνέχισε να αυξάνεται, οι οικονομίες τους συνέχισαν να αναπτύσσονται. Η τιμή του πετρελαίου όμως έπεσε στο μισό (και σήμερα είναι στα 100 $). Έγινε θαύμα, ανακαλύφθηκαν νέα τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου (εύκολης άντλησης) ή ελαττώθηκε η ζήτηση στο μισό; Τίποτε απ’ αυτά δεν έγινε. Πολύ απλά το παρασιτικό κεφάλαιο έκανε τα κόλπα του με τα παράγωγα στο πετρέλαιο πήρε τα κέρδη του και για σας, πάμε γι’ άλλα. 

Σχετικά με τα τρόφιμα είναι πράγματι γεγονός ότι: (α) Υπάρχει αύξηση της κατανάλωσης αλλά και κλιματικές αλλαγές. (β) Η ζήτηση σε τρόφιμα θα συνεχίσει να αυξάνεται. Αρκεί να σκεφτεί κανείς πως ο πλανήτης πρέπει να θρέψει 7 (επτά) δις ανθρώπους. (γ) Ένα όλο και αυξανόμενο τμήμα των ανθρώπων σε Κίνα, Ινδία, Βραζιλία και αρκετές άλλες χώρες, αλλάζει διατροφικές συνήθειες αυξάνοντας την κατανάλωση (άρα και την ζήτηση) σε καλαμπόκι, ρύζι, κρέας κλπ. (δ) Εφαρμόστηκαν (και εφαρμόζονται) εσφαλμένες πολιτικές. Πχ. η Ινδία τα τελευταία τρία χρόνια απαγορεύει τις εξαγωγές σιτηρών. Το 2010 η πλούσια σοδιά ανάγκασε την κυβέρνηση της Ινδίας να αποθηκεύσει τεράστιες ποσότητες. Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής είναι τα σωρευμένα αποθέματα σιτηρών να σαπίζουν στις αποθήκες (διαπίστωση της FAO).

Σε αυτά θα μπορούσε κανείς να αντιπαραβάλλει πως γεγονός είναι και η αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων (όπως αναφέραμε το 2010 ήταν η τρίτη καλύτερη όλων των εποχών). Όμως ανεξαρτήτως αυτού, αντί οι πολιτικές ηγεσίες να προβληματιστούν με ποιο τρόπο, σήμερα και πολύ περισσότερο αύριο, θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα του επισιτισμού, επιτρέπουν στους τζογαδόρους, με τα παράγωγα στα τρόφιμα, να παίζουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Ας μην μας παραμυθιάζουν λοιπόν γιατί το μεγαλύτερο γεγονός είναι η ασύδοτη κερδοσκοπία στα τρόφιμα με τα παράγωγα σ’ αυτά. Οι ΕΚΤΟΞΕΥΣΕΙΣ των τιμών πετρελαίου, χαλκού, αλουμινίου, …, τροφίμων δεν γίνονται γιατί εκτοξεύεται η ζήτηση σ’ αυτά. Προσοχή μιλώ για ΕΚΤΟΞΕΥΣΕΙΣ ΤΙΜΩΝ. Γίνονται γιατί το παρασιτικό κεφάλαιο με τα παράγωγα, τα «χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής» (Warren Buffet), κερδοσκοπεί ασύστολα με την ανοχή και υποστήριξη των πολιτικών ηγεσιών. Αν όμως αυτό δεν είναι φαλκίδευση της ανάπτυξης, της ευημερίας, του βιοτικού επιπέδου και συνακόλουθα της κοινωνικής γαλήνης, τότε τι είναι;

Στις 15/9/2010 ο αρμόδιος επίτροπος (για την εσωτερική αγορά και τις υπηρεσίες) Michel Barnier, παρουσίασε στη Ε.Ε. προτάσεις για τη ρύθμιση της αγοράς παραγώγων χρηματοοικονομικών προϊόντων και δήλωσε: «Καμία χρηματοπιστωτική αγορά δεν αντέχει να παραμείνει η «Άγρια Δύση». Η επίπτωση των παραγώγων OTC στην πραγματική οικονομία είναι μεγάλη: από τα ενυπόθηκα δάνεια μέχρι ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Η απουσία οποιουδήποτε ρυθμιστικού πλαισίου για τα παράγωγα OTC συνέβαλε στη χρηματοπιστωτική κρίση και στις φοβερές συνέπειές της, από τις οποίες όλοι υποφέρουμε.

Σήμερα, προτείνουμε κανόνες οι οποίοι θα προσδώσουν περισσότερη διαφάνεια και ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ στις αγορές παραγώγων. ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΕΤΣΙ ΠΟΙΟΣ ΚΑΝΕΙ ΤΙ, και ποιος χρωστάει σε ποιόν. Όπως επίσης λαμβάνουμε μέτρα ώστε οι μεμονωμένες αδυναμίες να μην αποσταθεροποιούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα συνολικά, όπως συνέβη στην περίπτωση της κατάρρευσης της επενδυτικής Τράπεζας Lehman’s». (Τα κεφαλαία δικά μου ενώ αφήνω ασχολίαστο το «όλοι υποφέρουμε»).

Κύριοι, είστε μακριά νυχτωμένοι αν πιστεύετε πως με κανόνες θα αποκτήσει η Goldman Sachs και τα άλλα βαμπίρ «υπευθυνότητα» αλλά και πως θα αλλάξει κάτι αν «γνωρίζουμε ποιος κάνει τι». Ειδικά όμως για τα τρόφιμα, στις τιμές των οποίων τις επιπτώσεις των παραγώγων αναγνωρίζει και ο Michel Barnier, δικαιούμαι να ρωτήσω. Κύριοι ηγέτες, σε τι ακριβώς είπατε ότι διαφέρετε από τον Χίτλερ τους φούρνους του και τους θαλάμους αερίων του; Ερωτώ γιατί και τα θύματα του Χίτλερ «γνώριζαν ποιος κάνει τι» και επίσης υπήρχαν κανόνες (και διεθνείς συμβάσεις) αλλά ποσώς επηρέασαν την «υπευθυνότητα» του Χίτλερ και των ανθρωπόμορφων φασιστοειδών του. 

Μιας όμως και απάντηση στο ποιο πάνω ερώτημα δεν θα πάρουμε, μήπως τουλάχιστον μπορείτε να μας πείτε το μυστικό πώς τα καταφέρνετε και κοιμόσαστε τα βράδια; Μήπως γιατί δεν έχει συσταθεί ακόμα Δικαστήριο της Νυρεμβέργης για τους τζογαδόρους των παραγώγων στα τρόφιμα και στα διάφορα funds και κυρίως για όλους εσάς που τα ανέχεστε και καλύπτετε τα νότα τους; Ο Καστοριάδης χαρακτήριζε «απόλυτο φενακισμό» την κατασκευή ενός θεσμικού συστήματος, πάνω στο χαρτί, που θα εγγυάται σταθερότητα, ελευθερία και δικαιοσύνη. Θεωρώ όχι μόνο ως «απόλυτο φενακισμό» αλλά και ως απόλυτη μαλακία (3) τις θεσμικές κατασκευές σας πάνω στο χαρτί που θα εγγυώνται «διαφάνεια», «ρυθμίσεις επί το αυστηρότερο» και «υπευθυνότητα (4)» για το παρασιτικό κεφάλαιο και τα παράγωγα. Αν πάλι οι μεγάλοι ηγέτες θέλουν να συνεχίσουν να μιλάνε για «διαφάνεια», «ρυθμίσεις επί το αυστηρότερο» και «υπευθυνότητα» στα παράγωγα των τροφίμων, ας τα πουν, πρόσωπο με πρόσωπο, στους συγγενείς των εκατοντάδων χιλιάδων νεκρών και στις εκατοντάδες εκατομμύρια υποψηφίων νεκρών από πείνα.

Χρήστος Γιαννίμπας
yanibas@on.gr

Παραπομπές
(1) Η Ερώτηση δεν είναι φιλολογική. Πέρυσι κυκλοφόρησαν παράγωγα (προθεσμιακά συμβόλαια) για την δολοφονία πολιτικών προσώπων! Ανάμεσα σ’ αυτά η υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Χίλαρι Κλίντον που «τα πήρε στο κρανίο» και μαζί με άλλους ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων με αποτέλεσμα τα συγκεκριμένα παράγωγα να αποσυρθούν.
(2) Σας παρακαλώ μην ρωτήσετε αν υπάρχουν κερδοσκόποι και στην («κομμουνιστική») Κίνα.
(3) Ανόητος λόγος, βλακείες. Λεξικό Γ. Μπαμπινιώτη σελ. 1041
(4) Ειδικά η απόκτηση υπευθυνότητας με θεσμικές κατασκευές, επαληθεύει το απόφθεγμα του Αϊνστάιν. «Δυο πράγματα είναι άπειρα, το σύμπαν και η ανθρώπινη βλακεία, αλλά δεν είμαι σίγουρος για το πρώτο». 

Πηγή: http://www.capital.gr/gmessages/showTopic.asp?id=2634857&pg=2&OrderDir=

—————————————

Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα δεν είναι κάτι το καινούργιο μιας και υπάρχουν εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Μπορεί κανείς να βρει τη πρώτη γνωστή περιγραφή ενός συμβολαίου δικαιώματος προαίρεσης (option) στα γραπτά κείμενα του Αριστοτέλη. Ο μαθητής του Πλάτωνα και διδάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου διηγείται μια ιστορία για τον Θαλή, ένα φτωχό φιλόσοφο από τη Μίλητο, για τον τρόπο που αυτός δημιούργησε το πρώτο παράγωγο χρηματοοικονομικό προϊόν. Οι συμπολίτες του Θαλή τον κατέκριναν λέγοντας πως η έλλειψη πλούτου του ήταν απόδειξη πως η φιλοσοφία ήταν μια άχρηστη ενασχόληση χωρίς καμιά πρακτική αξία. Ο Θαλής, ωστόσο, γνώριζε καλά τι έκανε και σκόπευε να αποδείξει σε όλους τη σοφία και την ευφυία του. 

Κάποτε, λοιπόν, προέβλεψε πως η παραγωγή ελιάς θα ήταν ιδιαίτερα καλή το επόμενο φθινόπωρο. Πεπεισμένος για τη πρόβλεψη του, έκανε συμφωνίες με τους ιδιοκτήτες των ελαιοτριβείων της περιοχής και τους κατέβαλε τα λίγα χρήματα που διέθετε για να του παραχωρήσουν τα αποκλειστικά δικαιώματα των ελαιοτριβείων τους όταν η σοδειά των ελαιόδεντρων θα ήταν έτοιμη για συγκομιδή. Ο Θαλής διαπραγματεύτηκε και πέτυχε χαμηλές τιμές επειδή η σοδειά ήταν ένα μελλοντικό γεγονός και κανένας δεν γνώριζε αν θα ήταν άφθονη ή μίζερη και επειδή οι ιδιοκτήτες των ελαιοτριβείων ήταν διατεθειμένοι να εξασφαλιστούν στη περίπτωση που η απόδοση της σοδειάς αποδεικνυόταν χαμηλή.     

Η εξιστόρηση του Αριστοτέλη σχετικά με τον Θαλή τελειώνει όπως θα περίμενε κανείς. Όταν ήρθε η εποχή της συγκομιδής και ξαφνικά χρειαζόντουσαν πολλά ελαιοτριβεία μονομιάς, ο Θαλής τα διέθετε σε όποια τιμή ήθελε εκείνος με αποτέλεσμα να κερδίσει αρκετά χρήματα. Απέδειξε έτσι στον κόσμο πως οι φιλόσοφοι μπορούν εύκολα να γίνουν πλούσιοι αν το θελήσουν, οι φιλοδοξίες τους ωστόσο είναι άλλου είδους. Έτσι ο Θαλής ο Μιλήσιος εξάσκησε τα πρώτα γνωστά συμβόλαια δικαιωμάτων προαίρεσης πριν από περίπου 2500 χρόνια. Δεν ήταν υποχρεωμένος να εξασκήσει τα δικαιώματα αυτά. Αν η παραγωγή ελιάς δεν ήταν καλή, ο Θαλής θα μπορούσε να αφήσει τα δικαιώματα να εκπνεύσουν χωρίς να τα χρησιμοποιήσει και να περιορίσει έτσι τις ζημιές του στο αρχικό κεφάλαιο που είχε διαθέσει για τη συμφωνία με τους ιδιοκτήτες των ελαιοτριβείων. Καθώς όμως η συγκομιδή ελιάς αποδείχθηκε θεαματικά καλή εκείνη τη χρονιά, ο Θαλής εξάσκησε τα δικαιώματα που κατείχε στη χρήση των ελαιοτριβείων και εξασφάλισε ένα σημαντικό κέρδος. 

http://www.marketbet.gr/2011/06/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: